ÖZGÜR İRADE:CEHM BİN SAFVAN HAKLIYDI

Özgürlük, hürriyet ya da erkinlik, birinin engellenmeden ya da sınırlandırılmadan istediğini seçebilmesi, yapabilmesi ve hareket edebilmesi durumudur.

 Özgürlüğün olduğu yerde kısıtlamadan bahsedemeyiz. Özgür irade hakkında konuşurken de özgürlük kavramının bilincinde olmak zorundayız. İki seçenek verildiği zaman o iki seçenek arasında seçim yapmak zorunda olduğumuz için mutlak bir özgürlükten bahsedemeyiz. Örneğin anneni mi babanı mı daha çok seviyorsun sorusunu alan bir çocuğun seçimi özgür olmayacaktır. 

İrade, sözlükte istemek ve dilemek gibi anlamlara denk gelir. Terim olarak nefsin yapılması gerektiğine hükmettiği bir işi bir amacı gerçekleştirmeyi istemesi anlamına gelir.

 İsteme noktasında her türlü sunulan seçimlerde bir isteğin söz konusu olduğu söylenebilir. İki seçenek verildiğinde daha iyisi hangisi ise onu seçmeye yöneliriz. Dolayısıyla insanın iradesi vardır denilebilir.

 İki tanım birleştiği zaman ortaya çıkan kısıtlanmadan istemek noktasında insanın herhangi bir kadriyeti yoktur. Leibniz'in Monadoloki kitabında açıkladğı mantık ilkeleri bizlerin kısıtlı olduğunu gösterir.

Mantıkta özdeşlik ilkesi, bir şeyin kendisi ile özdeş olduğunu belirtir.

 Akıl yürütme esnasında bir terimin hep aynı anlama gelmek zorunda olduğunu ifade eden özdeşlik insanın mutlak anlamda özgür olmadığına bir delildir. Eğer doğru bir önerme vermek istiyorsa bir kelimeyi her zaman aynı anlamda kullanmak zorundadır.

 Çelişmezlik, bir önermenin ve zıttının doğru olamayacağını ifade eden ilkedir.

  İnsan, doğru bir önerme ortaya koymak istiyorsa zıt önermeler ortaya koyamaz. Bu nedenle mutlak anlamda özgür değildir.

Üçüncü halin imkansızlığı, ya bir önermenin yada karşıtının doğru olduğunu belirten ilkedir.

 

  Hem bir önermenin kendisini hemde o önermenin tersini doğru olarak ortaya koyamayan veya her ikisini de yanlış olarak ortaya koyamayan insan özgür irade sahibi olamaz.

 Mantığın ilkeleri gereği kısıtlamaya tabi olan insan özgür irade sahibi olamaz. Özgür iradeye sahip olabilecek tek varlık Allahtır.

 Yerin ve Göğün mülkü, Allah'a aittir ve Allah, her şeye kadirdir.(Ali İmran 189)

İnstagram